Hoca Ahmed Yesevi - Eserleri

Salı, 20 Mart 2012 17:37 tarihinde oluşturuldu
Gösterim: 18556
Pin It

Kısaca Hoca Ahmed Yesevi’yi tanıyalım:

  • İlk türk mutasavvıf şairidir.
  • Yeseviyye tarikatının kurucusudur.
  • Sayyamda doğmuştur.
  • Babası Sayyam’ın önemli şahsiyetlerinden Şeyh İbrahim’dir.
  • Kerametleriyle tanınır ve Hz. Ali soyundan geldiği kabul edilir.
  • Küçük yaşta anne ve babasını kaybeder Ablası ile birlikte Yesi’ye gelir ve eğitimine orada başlar.
  • Menkıbelere göre 7 yaşında Hızır delaletine nail olur.
  • Yine menkıbeye göre Arslan Baba Hz Peygamber’in manevi işaretiyle Ahmed Yesevi’ ye mürşit olur.
  • Yesevi’nin şöhretinin yayıldığı sıralarda Arslan Baba vefat eder; O da Buhara’ya gider. ( Buhara devrin en önemli islam merkezidir)
  • Burada Şeyh Yusuf el-Hemedani’ye katılır.
  • Mürşidinin ölümünden sonra hocasının yerine geçer.
  • Daha sonra belli olmayan nedenlerden dolayı geri Yesi’ye döner.
  • Ahmed Yesevi 63 yaşına geldiğinde tekkesinin avlusuna müritlerine bir çilehane yaptırmış ve ölünceye kadar ömrünü burada ibadetle geçirir. ( 63 yaşında çilehane ye kapanmasının sebebi Hz Peygamber Efendimiz (sav) in vefat ettiği yaş olduğundan dolayıdır)
  • Ahmed Yesevi fikri şahsiyeti ve menkıbevi hayatıyla Orta Asya Türk dünyasının en büyük ismidir.
  • Yesi’deki kabri kutsal sayılmış ve ziyaretgah haline getirilmiş.
  • Ahmed Yesevi, bir tarikat ulusu ve kuvvetli bir Hanefi alimidir.
  • İslamiyet’i Türklere sevdirmek, ehl-i sünnet akidesini yaymak için sanat endişesi taşımayan şiirler söylemiştir
  • Hece vezniyle söylediği şiirlere ” hikme ” adı verilmiştir.
  • Kendisinden sonra da müritleri aynı yolu denedikleri için Yesevi’nin şiirleri ile müritlerinin şiirlerinin hangisinin kime ait olduğunu belirlemek güçtür.
  • Ahmed Yesevi’nin hikmetlerini içine alan kitaba DİVAN-I HİKMET diye bilinir.
  • Dıvan-ı Hikmet’te menkıbe ve kıssalarrın yanında İslamiyet’le ilgili birçok konu işlenmiştir.

Divan-ı Hikmet nedir ve özellikleri nelerdir?

12. yüzylda Ahmed Yesevi tarafından dörtlüklerle ve hece ölçüsüyle yazılmış dini, tasavvufi ve öğretici bir eserdir. Dörtlüklerin her birine “hikmet” adı verilmiş ve bu hikmetler Orta Asya ve Anadolu’da yayılarak halkı derinden etkilemiştir. Yesevilik tarikatının da kurcusu olan Ahmed Yesevi daha sonra Anadolu’da kurulan pek çok tarikata kaynak olmuştur

Genel olarak dervişlik hakkında övgülerden bu dünyadan şikayetten cennet ve cehennem tasvirlerinden, peygamberin hayatından ve mucizelerinden bahsedilir. Dini ve ahlaki öğütler veren şiirlerede yer vermiştir Hece ölçüsü olarak 4+3 ve 4+4+4 kullanılmıştır

Özellikleri:

  • Kitapta Allah aşkı Peygamber sevgisi işlenmiştir.
  • Hikmet: Hoş, hayırlı anlamlarına gelir.
  • Sade ve yalın bir dil kullanılmıştır.
  • Aruz ve hece ölçüsü kullanılmıştır.
  • Dörtlük ve beyitle yazılmıştır.
  • 144 hikmet ve 1 münacaat ‘tan oluşur.
  • Eser karahanlı türkçesinin hakaniye lehçesiyle yazılmıştir.
  • İstifham (soru sorma) ve Tecahul-i Arif (bilmezlikten gelme) sanatları kullanılmıştır.
  • Ahmed Yesevinin hikmetlerinin birleşmesiyle oluşmuştur.
  • Ahmed Yesevi hikmetleri Karahanlı Türkçesiyle söylemiştir.
  • Hikmetler dini tasavvufi şiirlerdir.
  • Allah’a yakın olma isteği vardır.
  • Şiirlerde ulusal ögeler(ölçü,nazım biçimi,yarım uyak)ile İslamlıktan gelme yabancı ögeler(din ve tasavvuf konuları, yabancı sözcükler)bir arada kullanılmıştır.
  • Eserin uyaklanışı abcd dddb eeeb şeklindedir. Dördüncü dizelerin birbiriyle uyaklı oluşu hatta zaman zaman aynen tekrarlanışı bu şiirlerin musiki ile okunmak için söylendiğini gösterir.
  • Divan-ı Hikmet’i Ahmed Yesevi yazmamıştır Ahmed Yesevi’nin kurduğu tarikattaki Şaban Durmuş, Ahmed Yesevi’nin görüşlerini ve düşüncelerini kitap haline getirmişlerdir.
  • Didaktiktir ve manzum bir eserdir.